Programa 40 (22-7-07): Parque eólico experimental.

O pasatempo deste verán non é sudoku, senón clasificar galaxias. Na web galaxyzoo.org tras un breve titorial podes pasar un bo rato decidindo se as imaxes capturadas polo Sloan Digital Sky Survey son galaxias elípticas ou espirais, e en que sentido xiran estas últimas. Un pasatempo para todas as idades.

Deste xeito axúdase aos astrónomos a verificar se, por exemplo, existen no universo tantas galaxias espirais que xiran no sentido das agullas do reloxo como no sentido contrario. De non ser así habería que revisar as bases da cosmoloxía actual.

Galaxia espiral en Galaxyzoo

Galaxia espiral que xira en sentido horario en Galaxyzoo.org.

No tempo da conversa falamos de muíños de vento tradicionais e dos modernos aeroxeradores con Manuel Díaz, responsable de divulgación de Sotavento. Díaz explícanos, entre outras cousas, porque nos parques eólicos os muíños xiran aínda que non haxa vento.

Visita a Sotavento.
Exteriores de Sotavento.

Pregunta do concurso: O 12 de decembro de 1901 Marconi realizou a primeira transmisión sen fíos transatlántica dende Cornualles ata Terranova. Cal foi o texto desta histórica emisión:

a) S

b) Heinrich Hertz (en honor ó pai das ondas de radio)

c) Deus forxounos (do Libro dos Números da Biblia)

 

Programa 38 (8-7-07): Xestión integrada do litoral.

O mundo cada día é máis pequeno. E non é unha frase feita. A última medida do planeta deu por resultado que o mundo é máis pequeno do que se coidaba. Exactamente 5 milímetros menos dun polo a outro. Obviamente, so un meticuloso equipo de investigación alemán podería realizar tal proeza xeodésica.
A medición exacta do diámetro da terra pode parecer un pasatempo científico. Pero non o é. Por exemplo sirve para calibrar os satélites altimétricos que miden as variacións no nivel do mar por efecto do cambio climático.

Recuperamos unha entrevista que lle fixemos a Joaquín Tintoré co gallo dunha conferencia que impartiu en Vigo. Tintoré é o director do IMEDEA, Instituto Mediterráneo de Estudos Avanzados, e experto en xestión integrada do litoral. Este prestixioso oceanógrafo físico aplica todo o coñecemento dispoñible para conxugar os intereses ambientais, sociais e económicos na xestión do litoral.

Joaquin Tintoré
Joaquin Tintoré.

Pregunta do concurso: a que equivale un quilovatio hora?

a.- Unha costeleta de cucho de 300 gramos

b.- Unha cunca de chocolate de 200 g

c.- 200 g de xamón serrán.

d.- Un cubata de whisky.

Programa 37 (1-7-07): Evolución dos réptiles.

Unha das premisas necesarias, pero non suficientes, para que un invento sexa comercializado é que solucione un problema cotiá. Podería ter éxito un sistema de cobertura de piscinas que se active automaticamente coa chuvia? Rosalía Gómez, alumna de 2º da ESO, levou esta idea ó papel e deseñou un prototipo deste invento que lle valeu gañar o Premio Galicia de Investigación Junior na modalidade de mozos de 12 a 15 anos.

Salvador Carranza é quen de estudar a evolución utilizando como indicador aos réptiles, pero indo máis aló do rexistro fósil. Para elo combina datos xenéticos e paleoxeográficos. Salvador Carranza actualmente traballa como investigador Ramón y Cajal no Departamento de Bioloxía Animal da Universidade de Barcelona.

Salvador Carranza.
Carranza nos estudios da Radio Galega en A Coruña.

A nova pasou desapercibida, pero ten o seu miolo. Craig Venter, o investigador-empresario que co-desentrañou o xenoma humano, anunciou en Science a transmutación dunha bacteria noutra. Para elo cambiáronlle totalmente o xenoma á bacteria Mycoplasma mycoides para convertela na súa prima Mycoplasma capricolum. Ata agora os enxeñeiros xenéticos xogaban cuns poucos xenes, non con centos deles. O obxectivo final é poder construír vida á carta ensamblando módulos de xenes. Venter augura bacterias que produzan biocombustibles ou loiten coa contaminación. Iso si, para asegurarse os dereitos sobre o “organismo do billón de dólares” e sobre a metodoloxía de fabricación de bacterias artificiais, Venter xa pasou polo rexistro de patentes.

Nota: billón está ben traducido, 1.000.000.000.000 $.

Programa 36 (24-6-07): As redes complexas.

Na última semana de xuño entréganse os premios Montero Ríos de Investigación Social, o premio Galicia de Innovación Junior e o premio Galicia á Innovación Empresarial. A empresa Extrumar é a gañadora deste último galardón. Conversamos brevemente con Andrés Quintá sobre as bateas do século XXI: somerxibles, de aceiro, con GPS e manexables a distancia.

Que teñen en común Al Qaeda, o proteoma, internet, o bilinguismo, as relacións depredador-presa e o tráfico aéreo? 

Entrevistamos ao investigador Ramón y Cajal da USC Ernesto Estrada, organizador do simposium “redes complexas: bioloxía-ecoloxia-sociedade”. Estrada é o responsable do grupo de estudo de redes complexas desta universidade. Ten publicado sobre redes sociais, interacción de proteínas, robustez de redes complexas, estinción en redes tróficas,… Un científico todoterreo.

Ernesto Estrada

Ernesto Estrada na Radio Galega.

Na sección aleatoria facemos unha viaxe polos 150 anos da Facultade de Farmacia da USC da man do catedrático de Edafoloxía Francisco Díaz Fierros e da exposición conmemorativa de dito evento.