Programa 20 (4-3-07): V Xornadas de Novos Investigadores – Bilbao 07.

Todos pensamos que detrás do MP3 ou do GPS hai grandes avances tecnolóxicos. É certo. Pero non serían viables de non ser polas contribucións de Fourier (1768-1830). Grazas aos resultados deste físico e matemático francés é posible traballar con sinais dixitais de imaxe, son, video, datos… Sobre estas cuestións xirou o relatorio “MP3, GPS,…Fourier” que impartiu o matemático da Complutense José M. Martínez Ansemil no ciclo “Unha andaina pola matemáticas“.

Efervesciencia estivo nas “V Jornadas de Jóvenes Investigadores” organizadas pola Federación de Jóvenes Investigadores-Precarios en Bilbao. Conversamos con Raquel Portela, actual presidente da FJI, e con Xosé Afonso Álvarez, ex-presidente desta federación. Ámbolos dous galegos.

Xosé Afonso Álvarez.

Xosé Afonso Álvarez.

Aproveitamos a presenza de Xosé Afonso Álvarez nos estudos da Radio Galega para coñecer o que é a xeolingüística, e para formular a pregunta do concurso. Que animal recibe estes nomes en galego: luz do camiñante, olliño da noite e vella que alumea?

Lampyris noctiluca
Lampyris noctiluca (Fonte: Wikipedia)

Programa 19 (25-2-07): Ciencia combinatoria.

Noticia aparecida en Nature esta semana. Descóbrese que as reportaxes científicas do programa Aruaru Daijiten II A Enciclopedia da Realidade – da  canle nipoa KTV presentan feitos científicos falsos. Para isto dobran maliciosamente aos expertos estranxeiros que aparecen no programa. A estafa saltou logo dun programa sobre as propiedades adelgazantes do natto, un prato feito de soia fermentada. 

Alberto Coelho Cotón, investigador do programa Parga Pondal, falounos da III Reunión Ibérica de Ciencias Combinatorias celebrada estes días en Santiago. Coelho traballa na Unidade de Química Combinatoria do Instituto de Farmacia Industrial da Universidade de Santiago. 

Alberto Coelho e Miguel Ángel Bahamonde.

Alberto Coelho con Miguel Ángel Bahamonde, o noso técnico.

Na “Sección Aleatoria” volvemos falar do café descafeinado. É máis ou menos san que o café sen descafeinar?

Programa 18 (18-2-07): I Encontro de Investigadores Parga Pondal e Ramón y Cajal

É posible saber anticipadamente con fiabilidade se a vindeira campaña de pesca do polbo en Galicia vai ser boa? Na recente defensa da súa tese doutoral Jaime Otero presentou un modelo que permite facer predicións analizando o patrón de ventos. Ao aplicar este modelo a series históricas conséguese explicar a produción do polbo nun 90% dos casos.

O pasado venres celebrouse en Santiago o I Encontro de Investigadores Parga Pondal e Ramón y Cajal de Galicia. Conversamos con Eddy Sotelo da Asociación de Investigadores Parga Pondal sobre as inquedanzas dos investigadores experimentados galegos.

Eddy Sotela na Radio Galega.
Eddy Sotelo.

No concurso coñecemos algo da vida e obra do xeólogo Isidro Parga Pondal a partir dunha anécdota: en homenaxe a Parga Pondal bautizouse unha bolboreta endémica da Serra do Xistral como erebia triaria pargapondalense.

Erebia triaria pargapondalense por David Romero.
Erebia triaria pargapondalense por David Romero.

Programa 17 (11-2-07): Arqueoloxía de Etiopía a Boiro

Este é o selo que acaba de lanzar Correos para conmemorar o 100 aniversario da morte de Mensdeleyev, o pai da Táboa Periódica dos Elementos. O seu autor é o químico Javier García Martínez

Selo Mendeleyv

Conversamos con Xurxo Ayán sobre a arqueoloxía actual, e sobre unha recente expedición que realizou ao Nilo Azul (Etiopía-Sudán) para estudar a cultura Gumuz. Ademais de realizar unha investigación etnoarqueolóxia, os expedicionistas puxeron en marcha un museo etnográfico coa fin de evitar que a ameazada cultura Gumuz desapareza sen deixar rastro.

Sorprendeunos saber que os investigadores atoparon elementos semellantes aos da cultura castrexa. Froito desta expedición xurdiu a exposción fotográfica “Onde as rúas no teñen nome” que se pode visitar ata o día 25 de febreiro na Sala Isaac Díaz Pardo de Veterinaria en Lugo. Posteriormente montarase en Santiago.

Xurxo Ayán é investigador do Laboratorio de Arqueoloxía do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmento dependente do CSIC e da Xunta de Galicia. Actualmente está rematando a súa tese doutoral sobre as escavacións do Castro de Neixón, das que é director. 

Xurxo Ayán na Radio Galega

Xurxo Ayán na Radio Galega.

Na Sección Aleatoria presentamos MendeleWeb. O xornalista Miguel Barral creou para os Museos Científicos Coruñeses este xogo interactivo no que os internautas poden asociar cada elemento da Táboa Periódica cun personaxe: dende o pato Donald ou Arsenio Iglesias ata Lavoisier.